دانلود مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز" در اصفهان بخش اول
دانلود مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز” در اصفهان بخش اول

موسم مهر ( آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز ) در اصفهان

دانلود مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز در اصفهان بخش سوم

با قرار دادن مقاله ( دانلود مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز” در اصفهان بخش اول ) این هدف را دنبال می کنم تا شما هنردوستان و محققان عزیز را هر چه بیشتر با هنر خوشنویسی و صفحه آرایی و تذهیب آشنا کنم . این مقاله در چند بخش در سایت قلم تراش منتشر می شود و در پایان بخش سوم ، مقاله به صورت PDFهم قرار داده شده است.

مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز در اصفهان بخش سوم نوشته روح الله اسحاق زاده فعال، پژوهشگر و منتقد حوزه ی خوشنویسی، نقوش سنتی و هنرهای مستظرفه می باشد و در سه قسمت در سایت قلم تراش قرار داده شده است.

مقدمه:

طراحی نقوش سنتی در اصفهان، از دیرباز به لحاظ وجود کارگاه های متعدد تولید هنرهای سنتی و نیز قرار گرفتن بناهای فاخر تاریخی از جمله مسجد شیخ لطف الله، مسجد جامع صفوی، مسجد جامع، مدرسه چهارباغ، کاخ چهل ستون و … همچنان از توجه و حساسیت شایانی برخوردار بوده است.

بسیاری از بزرگترین طراحان نقوش سنتی در زمینه های طراحی نقوش کاشی، فرش، قلم زنی، مینا و… (تا دورهی معاصر) در این بلاد فعال بوده و هستند که از جمله ایشان می توان مرحوم علیسی بهادری، احمد ارچنگ، جواد رستم شیرازی، هوشنگ جزی زاده و … را نام برد.

نمایشگاهی با عنوان: “برگزیده آثار نگارگران تهران و البرز” در اصفهان از تاریخ ۲۱ لغایت ۲۶ تیرماه ۹۸ در محل گالری نقش خانه برگزار و در این نمایشگاه تعداد ۳۰ قطعه تابلوی تذهیب، نگارگری و گل و مرغ در معرض نمایش گذاشته شد.

چنانکه ذکر گردید و به لحاظ اهمیت و حساسیت مقوله ی طراحی نقوش سنتی در اصفهان، لازم است به نکاتی چند در این خصوص، از معرفی نمایشگاه تا کیفیت آثار ارایه شده در این رویداد اشاره نمود. در همین راستا گزیدهای از آثار تذهیب به اجمال مورد بررسی و نقد قرار می گیرد. در پاره ای از موارد برای درک بهتر موضوع از نمونه ها و آثاری از دوره های تاریخی هنر تذهیب در مقام قیاس استفاده شده است.

به منظور رعایت انصاف و عدالت در نقد یک اثر هنری می بایست، اثری از هنرمند دستمایه ی نقد قرار گیرد که نمودار توان نهایی وی و در واقع دستاورد اخیر او در آن مقطع زمان بوده و نه یک تابلوی تجاری، سفارشی با کاربردی و یا کار گروهی کارگاهی؛ بنابر این آثار این نمایشگاه با توجه به عنوان ” برگزیده ی آثار نگارگران شرایط بررسی و نقد را دارا است.

تصاویر نمایشگاه با دوربین تلفن همراه و از روی شیشه قاب عکسبرداری شده و در مواردی انعکاس نور در تصویر به چشم می خورد لذا از آنجایی که اغلب بخش های آثار تذهیب بر اصل تقارن و تکثیر یک قسمت تکرار شونده (واگیره) استوار است، در نقد، وجود انعکاس نور مشکل چندانی ایجاد نمی کند.

نقد و بررسی آثار

شکل ۱ تذهیب یک صفحه ی قرآنی، شامل چند لایه حاشیه و تقسیمات قاب بندی هندسی در کتیبه ی بالا و پایین و قسمت مربع وسط، اثر آقای حسن محمدی است.

در این اثر سه طرف حاشیه کار شده و به جای حاشیه ی تکرار شونده در سمت چب یک حاشیه گره چینی پهن می باشد. در این نوع صفحه آرایی در کتاب های قدیمی به خاطر قرار گرفتن یک طرف حاشیه نزدیک شیرازی کتاب، یک سمت حاشیه حذف می شده و به لحاظ قرار گرفتن دو صفحه از قرآن در کتاب روبروی هم و دیده شدن همزمان (شکل ۲)، دو صفحه از زیبایی و چشم نوازی خاصی برخوردار می شود؛ اما ارایه یک صفحه ی آن در یک تابلوی نمایشگاهی به لحاظ نداشتن حاشیه سمت چب تابلو از نظر تجسمی از تعادل خارج و به اصطلاح تابلو یک دست کشیده می شود؛ به عبارت دیگر کشش انرژی در این تابلو (شکل ۱) به سمت راست می باشد، چنانکه مذهب هر دو حاشیه را کنار هم مانند شکل ۲ در تابلو ارایه دهد این عدم تعادل برطرف می گردد.

دانلود مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز" در اصفهان بخش اول

شکل (۲) حاشیه صفوی از کتاب مارتین

دانلود مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز" در اصفهان بخش اول

شکل (۱) مذهب معاصر

دانلود مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز" در اصفهان بخش اول

در تابلوی تذهیب شکل ۱ استفاده از گردهایی با رنگ طلایی در سطح پهن و آن هم در چند لایه، حاشیه گره ای (۳و ۱۱ و و سطری) از استحکام بالایی برخوردار است و باعث ایجاد فاصله بیش از حد و در نتیجه عدم ارتباط بصری مناسب بین قسمت های اصلی طرح شده است. اگر مذهب معاصر از رنگ های زمینه مثل لاجوردی به نحوی در بین گره ها استفاده می کرد با پهنای گره را کمتر در نظر می گرفت، ارتباط و تبادل انرژی بین متن و حاشیه انجام گرفته و در نتیجه وحدت و انسجام مجموعه به نحوی شایسته به چشم می خورد. در طراحی حاشیه ی شکل ۳ قاب بندی با اسلیمی و ختایی ارایه شده است. عدم رعایت فاصله مناسب بین قاب های رنگ طلایی (زمینه روشن که با علامت های مشکی مشخص شده) باعث نزدیک و دور شدن بیش از حد رنگ روشن در حاشیه و گسستگی بیش از حد بین سطوح رنگی مختلف و در نهایت عدم یکپارچگی حاشیه شکل ۴ می شود. در شکل ۵ از دوری تیموری، فواصل مناسب بین رنگ لاجورد در طول حاشیه (با علامت های سفید مشخص شده است ارتباط ادراکی مناسبی فراهم کرده و وحدت هیت حاشیه به طور کامل دیده می شود.

کتاب آموزش طرح و تذهیب
آموزش گام به گام تذهیب و طراحی تذهیب توسط استاد زبر دست هنر نگارگری و نقاشی ایرانی استاد حسینعلی ماچیانی در کتابی زیبا و کاربردی

برای مطالعه ادامه  نوشته ( دانلود مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز” در اصفهان بخش اول  ) از لینک های زیر می توانید بازدید کنید. این نوشته در حال به روز رسانی می باشد و در قسمت پایانی مقاله فایل PDF مقاله قرار داده می شود.

دانلود مقاله نقد نمایشگاه برگزیده آثار نگارگران و مذهبان تهران و البرز” در اصفهان بخش دوم